حسن مرسلوند

98

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

رسانيد كه در برنامهء درسى مدرسه قرار گرفت . در سال 1281 خورشيدى ، پدر به رياست مدرسه گمارده شد و محمد على به استادى تاريخ و معاونت مدرسه انتخاب شد . پس از صدور فرمان مشروطيت و تشكيل مجلس شوراى ملى ، صنيع الدوله اولين رئيس مجلس از محمد على فروغى دعوت كرد امور دبيرخانهء مجلس را بنياد نهد و سازمان آن را به فراخور احتياجات روز ، سامان بخشد . او با توجه به سازمانهاى ادارى مجالس اروپايى ، تشكيلاتى برحسب احتياجات ايران تازه مشروطه شده بنياد نهاد و اداراتى جهت گردش كار و ثبت سخنان و مصوّبات نمايندگان به وجود آورد . فروغى در اين سمت در حقيقت معاون ادارى و مالى مجلس بود و در جريان كارها ، رؤساى مجلس را يارى مىداد . در سال 1286 خورشيدى به دنبال فوت پدرش ذكاء الملك ، طبق فرمان محمد على شاه قاجار ، شغل و لقب پدرش به او تعلق گرفت . ظاهرا در همان اوان ، فروغى به گروه فراماسونها پيوست و وارد لژ بيدارى شد . اسماعيل رائين نويسندهء كتاب فراماسونرى در ايران ، فروغى را از تأسيس‌كنندگان اين لژ فراماسونرى دانسته و مىگويد كه فروغى در تهيّه ، تنظيم و ترجمهء قانون اساسى لژ ، نقش اول را داشته است . در انتخابات دورهء دوم كه پس از استبداد صغير و خلع محمد على شاه انجام شد ، فروغى از تهران به وكالت مجلس انتخاب شد . به علت حسن شهرت و كاردانى از همان نخستين روزهاى مجلس مورد توجه نمايندگان بود ؛ تا اينكه در 26 جمادى الثانى 1328 مطابق با 1289 خورشيدى به جاى مستشار الدوله ( صادق صادق ) به رياست مجلس شوراى ملى انتخاب شد . در دوران رياست او ، عليرضا خان عضد الملك نايب‌السلطنهء احمد شاه درگذشت . مجلس به چند نفر توجه داشت ؛ ولى ابو القاسم ناصر الملك و حسن مستوفى الممالك كانديداى نيابت سلطنت شدند . ناصر الملك تحصيلكردهء انگلستان و مورد توجه رجال آن كشور بود . مستوفى الممالك از رجال ملى ايران بود و چون رنگ و لعاب فرنگى نداشت ، آزادىخواهان و دموكرات‌ها از او پشتيبانى مىكردند . فروغى در سمت رياست مجلس تلاش خود را براى انتخاب ناصر الملك به كار برد و موجبات انتخاب وى را به نيابت سلطنت فراهم آورد و با امتيازات زيادى كه براى او در نظر گرفت ناصر الملك به ايران آمد و